in Europe
English

Refugees in Greece: risk of homelessness and destitution for thousands during winter

2020-12-22

Refugees in Greece: risk of homelessness and destitution for thousands during winter

Please scroll down for the Greek version

As winter closes in, thousands of refugees in Greece still face homelessness and destitution. While winter always poses a challenge, this year is likely to become one of the most challenging yet due to the ongoing pandemic, a deliberate decrease in the length of support for refugees, and the lack of a comprehensive integration strategy and strategy against homelessness from authorities. 

Around 11,000 people who were granted asylum were notified amidst a global pandemic that they were going to face forced exits from apartments for vulnerable people (ESTIA), hotel rooms under the Temporary Shelter and Protection program (FILOXENIA), accommodation in camps on the islands and on the mainland. These forced exits follow a government policy where refugees are forced to ‘stand on their own feet and fend for themselves’ within one month after protection status is granted, resulting in an end to accommodation, access to food support, and EU funded cash assistance. 

The EU-funded HELIOS Integration Support program has enrolled 22,980 refugees, but so far only 9,203 people have been able to access rental subsidies. For a great number of people it will not be possible or feasible to receive HELIOS support. Many refugees have been unable to access social rights such as a social security number (PAAYPA), a tax number (AFM) or a bank account, necessary to get a job or rent an apartment, because of bureaucratic obstacles, language barriers and discrimination. The HELIOS program provides a good start but cannot substitute a comprehensive integration strategy that takes into account that integration efforts need to start from the reception stage.

Civil society organisations are especially concerned about the many vulnerable refugees who have been forced to exit or are facing forced exits, including survivors of gender-based violence or torture, people with health issues, including mental health, or disabilities, single women and single-parent families, young adults, and people from the LGBTQ+ community. Many refugees have difficulties or are unable to become self-sufficient because of vulnerabilities or problems accessing essential services and the labour market. In the past, refugees who were asked to exit state-provided accommodation ended up sleeping rough in urban areas or did not leave accommodation out of fear of becoming homeless. 

Problems with access to support and services are exacerbated for refugees in camps because of ongoing Covid-19 restrictions and the often remote locations of these sites, making it nearly impossible to search for housing, access services or find work. For many refugees in camps, food insecurity is a constant risk as cash assistance is halted within one month while those not enrolled in the HELIOS programme stop receiving food assistance. The announced transit sites for those forced to exit their accomodation only provide a band-aid solution for some refugees and only ever for a maximum of two months. This period is simply not enough for people to become independent and without proper support, the number of homeless people in cities will increase.

Ultimately, there is a critical absence of a long-term sustainable strategy for integration and inclusion in Greece that results in increased homelessness and destitution for many people—of whom many are refugees. Civil society organisations call on the Greek government to:

  • Urgently take pragmatic measures to ensure that refugees are not evicted during winter and an ongoing pandemic. Focussing on prevention and early intervention and equal access to public services, regarded as essential steps by the European Parliament to end homelessness. 
  • Present a lasting strategy for social security and integration which includes access to adequate and affordable housing, including social housing, to ensure the full and effective enjoyment of human rights, in line with the EU Action plan on Integration and Inclusion.
  • Engage in regular consultation and dialogue with civil society about integration as the EU Action plan on Integration and Inclusion emphasised its necessity to achieve integration and inclusion. 

Signatories: 

  1. Aachener Netzwerk für humanitäre Hilfe und interkulturelle Friedensarbeit e.V.
  2. AASIA
  3. Action for Education
  4. Action for Women 
  5. ActionAid Hellas
  6. ANTIGONE - Information and Documentation Centre on Racism, Ecology, Peace and Non Violence
  7. ARSIS – Association for the Social Support of Youth 
  8. Better Days
  9. Centre Diotima
  10. Changemakers Lab
  11. Choose Love 
  12. CRIBS International
  13. Dirty Girls of Lesvos 
  14. DRC GREECE
  15. ECHO100PLUS
  16. Ecological Movement of Thessaloniki
  17. Enough is Enough movement
  18. Equal Rights Beyond Borders
  19. Europe Must Act
  20. European Federation of National Organisations Working with the Homeless (FEANTSA)
  21. Faros
  22. Fenix Humanitarian Legal Aid
  23. foodKIND
  24. Gablitz hilft- Flüchtlingshilfe
  25. Greek Council for Refugees (GCR)
  26. Greek Forum of Migrants
  27. HERMINE e.V.
  28. HIAS Greece
  29. Humanity Now: Direct Refugee Relief
  30. HumanRights360 
  31. Humans before Borders
  32. Indigo Volunteers
  33. Intereuropean Human Aid Association
  34. International Rescue Committee (IRC)
  35. INTERSOS
  36. INTERSOS Hellas
  37. InterVolve 
  38. Jesuit Refugee Service Greece
  39. Lighthouse Relief (LHR)
  40. Love Welcomes
  41. Mare Liberum
  42. Mobile Info Team
  43. Network for Children's Rights
  44. Odyssea
  45. One Family - No Borders
  46. One Happy Family
  47. Project Armonia
  48. ReFOCUS Media Labs
  49. Refugee Education and Learning International
  50. Refugee Legal Support (RLS)
  51. Refugee Rights Europe (RRE)
  52. Refugee Trauma Initiative
  53. Refugee Youth Service
  54. RefugeeEd
  55. Refugees International
  56. Samos Volunteers
  57. SAO Association for displaced women
  58. Second Tree
  59. ShowerPower Foundation
  60. SolidarityNow
  61. Soup & Socks e.V.
  62. Still I Rise
  63. Symbiosis - School of Political Studies in Greece, Council of Europe Network of Schools
  64. Terre des hommes Hellas
  65. Thalassa of Solidarity
  66. The Lava Project
  67. Three Peas
  68. UK Must Act
  69. Velos Youth
  70. Verein FAIR.
  71. We Are Here
  72. Willkommen in Nippes
  73. Yoga and Sport For Refugees

***

Σε κίνδυνο αστεγίας και στέρησης χιλιάδες πρόσφυγες αυτόν τον χειμώνα

Χιλιάδες πρόσφυγες και προσφύγισσες στην Ελλάδα συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν συνθήκες αστεγίας και βασικών στερήσεων όσο ο χειμώνας πλησιάζει. Oι καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια του χειμώνα ήταν πάντα πρόκληση για τους αστέγους. Όμως, η πανδημία, ο σκόπιμος περιορισμός της διάρκειας υποστήριξης των προσφυγικών πληθυσμών και η απουσία μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής για την ένταξη και τη στέγαση, κάνουν τον φετινό χειμώνα έναν από τους δυσκολότερους των τελευταίων ετών.

Εν μέσω μιας πανδημίας παγκόσμιας κλίμακας, περίπου 11.000 άνθρωποι στους οποίους έχει χορηγηθεί άσυλο ενημερώθηκαν ότι πρέπει να αποχωρήσουν από τα διαμερίσματα στα οποία διέμεναν στο πλαίσιο του προγράμματος ESTIA, από τα δωμάτια ξενοδοχείων στο πλαίσιο του προγράμματος Προσωρινής Στέγασης και Προστασίας (FILOXENIA), καθώς και από δομές φιλοξενίας στα νησιά και στην ενδοχώρα. Η Ελληνική Κυβέρνηση δικαιολογεί τις άμεσες αναγκαστικές εξόδους από τις δομές προσωρινής στέγασης ως μέτρο που θα κάνει τους πρόσφυγες και τις προσφύγισσες «να σταθούν στα πόδια τους». Ωστόσο, στην πραγματικότητα η αναγκαστική έξοδος από τα διαμερίσματα και τις άλλες δομές φιλοξενίας, έναν μόλις μήνα μετά τη χορήγηση ασύλου,  θέτει τέλος στη δυνατότητά τους να έχουν στέγη, τροφή και οικονομική στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο πρόγραμμα HELIOS για υποστήριξη της ένταξης, που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, έχουν εγγραφεί 22,980 πρόσφυγες και προσφύγισσες, αλλά στην πράξη μόνο οι 9,203 από αυτούς έχουν μέχρι σήμερα πρόσβαση σε επιδότηση ενοικίου. Μεγάλο ποσοστό δε θα λάβει υποστήριξη από το HELIOS. Μάλιστα, πολλοί δεν έχουν πρόσβαση σε κοινωνικά δικαιώματα, όπως η εργασία και η δυνατότητα ενοικίασης κατοικίας λόγω της μέχρι τώρα αδυναμίας να αποκτήσουν αριθμό κοινωνικής ασφάλισης (ΠΑΑΥΠΑ), αριθμό φορολογικού μητρώου (ΑΦΜ) ή τραπεζικό λογαριασμό λόγω γραφειοκρατικών ή γλωσσικών εμποδίων και διακρίσεων. Το πρόγραμμα HELIOS αποτελεί μια καλή αρχή που, όμως, δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια συνεκτική στρατηγική ένταξης που προνοεί για την ένταξη ήδη από το στάδιο της υποδοχής.

Οι οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών ανησυχούν ιδιαίτερα για το μεγάλο αριθμό ευάλωτων προσώπων που αναγκάστηκαν ή θα αναγκαστούν να αποχωρήσουν από τα διαμερίσματα. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται επιζώντες και επιζώσες έμφυλης βίας και/ ή βασανιστηρίων, άτομα με προβλήματα υγείας, συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής υγείας και κάποιας μορφής αναπηρίας, μόνες γυναίκες και μονογονεϊκές οικογένειες, καθώς και άτομα από τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. Πολλές και πολλοί δυσκολεύονται ή δεν μπορούν να τα βγάλουν πέρα μόνοι και μόνες εξαιτίας των ευαλωτοτήτων τους ή προβλημάτων που εμποδίζουν την πρόσβαση σε βασικά δικαιώματα και στην αγορά εργασίας. Σε αντίστοιχες περιπτώσεις από προηγούμενες περιόδους, πολλές και πολλοί κατέληγαν σε κεντρικά σημεία αστικών κέντρων ή αρνούνταν να αποχωρήσουν από τα διαμερίσματα υπό τον φόβο της αστεγίας.

Τα προβλήματα πρόσβασης στις υπηρεσίες επιδεινώνονται για όσες και όσους βρίσκονται σε ανοιχτές δομές φιλοξενίας λόγω των συνεχιζόμενων περιορισμών της πανδημίας Covid-19 και των συχνά απομακρυσμένων τοποθεσιών στις οποίες βρίσκονται αυτές οι δομές, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την αναζήτηση στέγασης, την πρόσβαση σε υπηρεσίες ή την εύρεση εργασίας. Στις δομές φιλοξενίας, η αβεβαιότητα εξασφάλισης τροφής αποτελεί διαρκή κίνδυνο, καθώς το πρόγραμμα βοήθειας με κάρτες μετρητών (CASH) σταματά μέσα σε ένα μήνα, ενώ όσοι δεν έχουν εγγραφεί στο πρόγραμμα HELIOS δε λαμβάνουν τρόφιμα. Οι μεταβατικές δομές (transit sites) που ανακοινώθηκαν για όσους έχουν αποχωρήσει από τα διαμερίσματα, παρέχουν λύση σε έναν μικρό αριθμό ανθρώπων για διάστημα μέχρι δύο μήνες. Ωστόσο, η ανεξαρτησία τους δεν μπορεί να γίνει πραγματικότητα μέσα σε αυτό το χρονικό περιθώριο, και, χωρίς κατάλληλη υποστήριξη, ο αριθμός των αστέγων στα αστικά κέντρα θα αυξηθεί.

Η σημαντική απουσία μιας μακροπρόθεσμης και βιώσιμης στρατηγικής για την ένταξη και τη συμπερίληψη στην Ελλάδα παραμένει γεγονός. Σε αυτήν οφείλεται η αύξηση της αστεγίας και στερήσεων βασικών δικαιωμάτων για πολλά άτομα, συμπεριλαμβανομένων πολλών προσφύγων και προσφυγισσών. Με βάση τα παραπάνω οι οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών καλούν την Ελληνική Κυβέρνηση και τις αρμόδιες αρχές:

  • Να λάβουν επειγόντως άμεσα, ρεαλιστικά μέτρα για να διασφαλίσουν ότι κανείς δεν θα οδηγηθεί σε έξοδο από τα διαμερίσματα μέσα στον χειμώνα και σε συνεχιζόμενες συνθήκες πανδημίας. Παράλληλα, να εστιάσουν στην πρόληψη και στις έγκαιρες παρεμβάσεις, καθώς και στην ίση πρόσβαση στις υπηρεσίες ως ουσιαστικά βήματα, που σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμβάλλουν στον τερματισμό της αστεγίας.
  • Να παρουσιάσουν μια βιώσιμη στρατηγική για την κοινωνική ασφάλιση και την ένταξη που θα προβλέπει την πρόσβαση σε επαρκή και προσιτή οικονομικά στέγαση, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής στέγασης. Έτσι θα εξασφαλιστεί η πλήρης και αποτελεσματική πρόσβαση στα ανθρώπινα δικαιώματα σε συμφωνία με το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την Ένταξη και τη Συμπερίληψη.
  • Να συνομιλούν τακτικά με την Κοινωνία των Πολιτών για ζητήματα ένταξης, ως αναγκαία ενταξιακή προϋπόθεση σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την Ένταξη και τη Συμπερίληψη. 

Υπογράφουσες οργανώσεις:

Υπογράφοντες:

  1. Aachener Netzwerk für humanitäre Hilfe und interkulturelle Friedensarbeit e.V.
  2. AASIA
  3. Δράση για την Εκπαίδευση
  4. Action for Women 
  5. ActionAid Hellas
  6. ΑΝΤΙΓΟΝΗ - Κέντρο Πληροφόρησης και Τεκμηρίωσης για το Ρατσισμό, την Οικολογία, την Ειρήνη και τη Μη Βία
  7. ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων
  8. Better Days - Καλύτερες Μέρες
  9. Κέντρο Διοτίμα
  10. Changemakers Lab
  11. Choose Love 
  12. CRIBS International
  13. Dirty Girls of Lesvos 
  14. Δανικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες
  15. ECHO100PLUS
  16. Οικολογική Κίνηση Θεσσαλονίκης
  17. αρκετά είναι αρκετό οργάνωση
  18. Equal Rights Beyond Borders
  19. Europe Must Act
  20. European Federation of National Organisations Working with the Homeless (FEANTSA)
  21. Faros
  22. Fenix Humanitarian Legal Aid
  23. foodKIND
  24. Gablitz hilft- Flüchtlingshilfe
  25. Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ)
  26. Ελληνικό Φόρουμ Μεταναστών 
  27. HERMINE e.V.
  28. HIAS Ελλάδος
  29. Humanity Now: Direct Refugee Relief
  30. HumanRights360 
  31. Humans before Borders
  32. Indigo Volunteers
  33. Intereuropean Human Aid Association
  34. International Rescue Committee (IRC)
  35. INTERSOS
  36. ΙΝΤΕΡΣΟΣ ΕΛΛΑΣ
  37. InterVolve 
  38. Jesuit Refugee Service Greece
  39. Lighthouse Relief (LHR)
  40. Love Welcomes
  41. Mare Liberum
  42. Mobile Info Team
  43. Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού
  44. Odyssea
  45. One Family - No Borders
  46. One Happy Family
  47. Project Armonia
  48. ReFOCUS Media Labs
  49. Refugee Education and Learning International
  50. Refugee Legal Support (RLS)
  51. Refugee Rights Europe (RRE)
  52. Refugee Trauma Initiative
  53. Refugee Youth Service
  54. RefugeeEd
  55. Refugees International
  56. Samos Volunteers 
  57. SAO Association Switzerland 
  58. Second Tree
  59. ίδρυμα δύναμης ντους
  60. SolidarityNow
  61. Soup & Socks e.V.
  62. Still I Rise
  63. Συμβίωση - Σχολή Πολιτικών Σπουδών στην Ελλάδα, Δίκτυο Σχολών του Συμβουλίου της Ευρωπης
  64. Terre des hommes Hellas
  65. Θάλασσα Αλληλεγγύης ΑΜΚΕ
  66. The Lava Project
  67. Three Peas
  68. UK Must Act
  69. Velos Youth
  70. Verein FAIR.
  71. We Are Here
  72. Willkommen in Nippes
  73. Yoga and Sport For Refugees